Niet-wijzigingsbeding bij partneralimentatie

Soms kiezen partijen er echter bewust voor om hiervan af te wijken. Zij kunnen dan een niet-wijzigingsbeding opnemen in het echtscheidingsconvenant. Hiermee spreken zij af dat de overeengekomen partneralimentatie in beginsel niet meer kan worden gewijzigd. Dit biedt duidelijkheid en zekerheid, maar heeft tegelijkertijd verstrekkende gevolgen. Het is daarom belangrijk om goed te begrijpen wat een niet-wijzigingsbeding inhoudt voordat hierover afspraken worden gemaakt.

Een niet-wijzigingsbeding is een schriftelijke afspraak waarin ex-partners vastleggen dat de overeengekomen partneralimentatie niet kan worden gewijzigd, ook niet wanneer zich later gewijzigde omstandigheden voordoen.

Normaal gesproken kan een rechter een partneralimentatie wijzigen wanneer de financiële situatie van één van beide ex-partners ingrijpend verandert. Door een niet-wijzigingsbeding sluiten partijen deze mogelijkheid in beginsel uit.

Een dergelijk beding is alleen rechtsgeldig wanneer het schriftelijk is overeengekomen en opgenomen in het echtscheidingsconvenant.

Een niet-wijzigingsbeding wordt meestal opgenomen omdat beide partijen behoefte hebben aan financiële zekerheid. Voor de partner die partneralimentatie ontvangt, biedt het de zekerheid dat de alimentatie niet eenvoudig kan worden verlaagd wanneer de andere partner daarom verzoekt.
Voor de partner die partneralimentatie betaalt, biedt het juist bescherming tegen een verzoek om de alimentatie later te verhogen.

Met andere woorden: beide partijen weten vooraf waar zij financieel aan toe zijn. Dat kan rust geven en voorkomt dat er jaren na de scheiding opnieuw discussies ontstaan over de hoogte van de partneralimentatie.

Hoewel een niet-wijzigingsbeding aantrekkelijk kan lijken, is het belangrijk om te beseffen dat het een grote impact heeft. Bij een gewone alimentatieafspraak kunnen partijen bij gewijzigde omstandigheden opnieuw met elkaar in gesprek gaan of de rechter verzoeken de alimentatie aan te passen. Bij een niet-wijzigingsbeding is die mogelijkheid in beginsel afgesloten.

Dat betekent dat partijen ook aan hun afspraken kunnen worden gehouden wanneer de omstandigheden anders uitpakken dan zij vooraf hadden verwacht.

Juist daarom wordt een niet-wijzigingsbeding alleen opgenomen wanneer beide partijen zich volledig bewust zijn van de gevolgen en deze keuze weloverwogen maken.

Ja, maar alleen in zeer uitzonderlijke situaties. De wet biedt de rechter de mogelijkheid om een niet-wijzigingsbeding buiten werking te stellen wanneer het naar maatstaven van redelijkheid en rechtvaardigheid onaanvaardbaar zou zijn om een partij eraan te houden. De wetgever heeft deze mogelijkheid bewust zeer beperkt gehouden om de rechtszekerheid van beide partijen te beschermen.

De rechter zal daarom niet snel afwijken van een niet-wijzigingsbeding.

Veel mensen denken dat iedere belangrijke verandering automatisch aanleiding geeft om partneralimentatie aan te passen. Bij een niet-wijzigingsbeding is dat juist niet het geval.

Uit de rechtspraak blijkt dat omstandigheden zoals:

• Een stijging of daling van de winst uit onderneming;
• Pensionering;
• Werkloosheid;
• Werktijdverkorting;
• Een wijziging van de gezinssituatie;
• Een verandering van woonlasten;

In de basis onvoldoende zijn om een niet-wijzigingsbeding te doorbreken.

Dit zijn ontwikkelingen waarmee mensen in meer of mindere mate rekening kunnen houden wanneer zij hun afspraken maken.

Alleen wanneer sprake is van een onvoorziene én zeer ingrijpende wijziging van omstandigheden kan een rechter besluiten dat een niet-wijzigingsbeding niet langer in stand kan blijven.

Daarbij geldt onder meer dat:

• De wijziging niet voorzienbaar was op het moment van het sluiten van de overeenkomst;
• De wijziging niet verwijtbaar of toerekenbaar is aan degene die wijziging vraagt;
• Het vasthouden aan de oorspronkelijke afspraak tot een onredelijk situatie zou leiden.

Een voorbeeld hiervan kan een plotselinge ernstige ziekte of blijvende arbeidsongeschiktheid zijn, waardoor iemand structureel niet langer in staat is inkomen te verwerven. In dergelijke gevallen kan de rechter oordelen dat het onredelijk is om de oorspronkelijke alimentatieafspraak ongewijzigd in stand te laten.

Ook dan geldt echter dat iedere situatie afzonderlijk wordt beoordeeld. Er bestaat geen vaste lijst van omstandigheden die automatisch leiden tot wijziging.

Nee, daarvoor gelden andere regels. Kinderen hebben een zelfstandige wettelijke aanspraak op een passende bijdrage van hun ouders. Daarom kunnen ouders de mogelijkheid om een hogere kinderalimentatie vast te stellen niet uitsluiten met een niet-wijzigingsbeding.

Voor partneralimentatie ligt dat anders. Ex-partners mogen hierover in beginsel wel bindende afspraken maken.

Daar bestaat geen algemeen antwoord op. Voor sommige ex-partners biedt een niet-wijzigingsbeding precies de rust en zekerheid waar zij behoefte aan hebben. Zij willen na de scheiding niet meer met elkaar in discussie hoeven over partneralimentatie en kiezen bewust voor definitieve afspraken.

Voor andere ex-partners wegen de nadelen juist zwaarder. Zij vinden het belangrijk dat er ruimte blijft om de alimentatie aan te passen wanneer het leven onverwacht anders loopt dan voorzien.

Welke keuze verstandig is, hangt daarom af van de persoonlijke situatie, de financiële positie van beide partijen en de verwachtingen voor de toekomst.

Een niet-wijzigingsbeding is een schriftelijke afspraak waarbij ex-partners overeenkomen dat de partneralimentatie in beginsel niet meer kan worden gewijzigd. Het biedt beide partijen financiële zekerheid, maar beperkt tegelijkertijd de mogelijkheid om de alimentatie later aan te passen.

Omdat een rechter een niet-wijzigingsbeding slechts in zeer uitzonderlijke gevallen doorbreekt, is het belangrijk om vooraf goed na te denken over de gevolgen van deze keuze. Een niet-wijzigingsbeding kan veel rust geven, maar vraagt ook om een zorgvuldige afweging. Juist daarom is het verstandig om hierover vooraf deskundig advies in te winnen, zodat beide partijen precies weten welke rechten zij prijsgeven en welke zekerheid zij daarvoor terugkrijgen.