Ouderschapsplan

Een ouderschapsplan is een document waarin ouders afspraken vastleggen over de verzorging, opvoeding en ontwikkeling van hun kinderen na de scheiding. Zijn jullie getrouwd of hebben jullie een geregistreerd partnerschap én gezamenlijk gezag over de minderjarige kinderen? Dan is een ouderschapsplan wettelijk verplicht. Voor ongehuwd samenwonende ouders geldt deze verplichting wanneer beide ouders juridisch ouder zijn én gezamenlijk het gezag uitoefenen.

In het ouderschapsplan worden onder andere afspraken worden opgenomen over:

• De hoofdverblijfplaats van de kinderen;
• De zorg- en contactregeling;
• De verdeling van vakanties en feestdagen;
• School, opvang en sport;
• Medische aangelegenheden;
• De manier waarop ouders elkaar informeren;
• De kosten van de kinderen en de verdeling daarvan;
• De wijze waarop toekomstige beslissingen worden genomen.

Niet iedere situatie vraagt om dezelfde afspraken. Het ouderschapsplan wordt daarom altijd afgestemd op de specifieke situatie van het gezin.

Er bestaat geen standaard ouderschapsplan dat voor ieder gezin geschikt is. Ouders bepalen zelf hoe gedetailleerd zij hun afspraken willen vastleggen.

Over het algemeen geldt dat hoe beter de onderlinge communicatie en samenwerking is, hoe globaler de afspraken kunnen zijn. Ouders die elkaar gemakkelijk weten te vinden, hebben vaak voldoende aan afspraken op hoofdlijnen.

Wanneer de communicatie moeizamer verloopt of wanneer er regelmatig discussie ontstaat, is het juist verstandig om afspraken zo concreet mogelijk vast te leggen. Duidelijke afspraken voorkomen verschillende interpretaties en verminderen de kans op (nieuwe) conflicten.

Dat betekent overigens niet dat alles tot in detail moet worden dichtgetimmerd. Kinderen groeien op en situaties veranderen. Er moet altijd ruimte blijven voor gezond overleg en maatwerk. Tegelijkertijd is het niet verstandig om te veel open te laten. Juist onduidelijkheid blijkt in de praktijk een belangrijke oorzaak van conflicten tussen ouders na een scheiding.

Een ouderschapsplan is geen document dat na ondertekening in een la verdwijnt. Integendeel, het is een dynamisch document dat met jullie gezin meegroeit.

Kinderen ontwikkelen zich voortdurend. Wat goed werkt voor een peuter, sluit vaak niet meer aan bij de behoeften van een puber. Ook de situatie van ouders kan veranderen. Denk bijvoorbeeld aan een verhuizing, een andere baan, gewijzigde werktijden, een nieuw gezin of veranderingen in het inkomen. Het is daarom verstandig om het ouderschapsplan regelmatig samen te evalueren en waar nodig aan te passen. Daarvoor is meestal geen nieuwe procedure bij de rechtbank nodig. Ouders kunnen in onderling overleg nieuwe afspraken maken en deze schriftelijk vastleggen, al dan niet onder begeleiding van een deskundige zoals een scheidingsmediator.

In de praktijk worden afspraken regelmatig mondeling aangepast. Dat lijkt op dat moment misschien eenvoudig, maar kan later tot onduidelijkheid leiden.
Daarom is het verstandig om wijzigingen altijd schriftelijk vast te leggen, bijvoorbeeld per e-mail. Zo is voor beide ouders duidelijk welke afspraken gelden en worden misverstanden zoveel mogelijk voorkomen.

Vooral wijzigingen in de zorgverdeling verdienen extra aandacht. Wanneer de kinderen structureel meer of minder tijd bij één van de ouders verblijven, heeft dat vaak gevolgen voor de berekening van de kosten van de kinderen en de eventuele kinderalimentatie. Ook een wijziging van het inkomen van één van beide ouders kan aanleiding zijn om de financiële afspraken opnieuw te bekijken. In dergelijke situaties is het verstandig om de berekeningen opnieuw te laten maken, zodat de gemaakte afspraken blijven aansluiten bij de actuele situatie.

Kinderen betrekken bij het ouderschapsplan
Een ouderschapsplan gaat over de kinderen. Dat betekent niet dat kinderen de beslissingen nemen, maar het is wel belangrijk dat ouders rekening houden met hun leeftijd, ontwikkeling en behoeften, ook dat deze behoeften en wensen in de loop van de tijd kunnen veranderen.

Afhankelijk van de leeftijd kunnen kinderen vaak goed aangeven wat zij prettig vinden of waar zij zich zorgen over maken. Uiteindelijk blijven ouders verantwoordelijk voor de beslissingen die worden genomen, maar door ook oog te hebben voor de beleving van hun kinderen ontstaan vaak betere en beter werkbare afspraken.